Tim Berners-Lee

Ilana Solid ati Iṣakoso Alaye (Data Sovereignty)

Lọ́wọ́ ìṣẹ̀dá rẹ̀ tó dá ìpìlẹ̀ sílẹ̀ lórí wẹ́ẹ̀bù, Berners-Lee ti lo apá pàtàkì nínú iṣẹ́ rẹ̀ tuntun láti koju ohun tí ó rí gẹ́gẹ́ bí àìlera títóbi nínú bí a ṣe ń bójú tó data ti ara ẹni lórí ayélujára. Idahun rẹ̀ sí ìṣòro yìí ni ilana Solid, ìlànà imọ̀ ẹrọ orísun-ìmọ̀ (open-source) tí ó dá sílẹ̀ nípasẹ̀ Decentralized Information Group (DIG), èyí tí ó dá sílẹ̀ ní MIT CSAIL. Solid ṣàfihàn àwọn agbára tí kò jẹ́ apá kan nínú ìtẹ̀síwájú àkọ́kọ́ ti ìtẹ̀síwájú wẹ́ẹ̀bù—pẹ̀lú ìforúkọsílẹ̀ (single sign-on) ní gbogbo ayé, ìṣàkóso ìwọlé (access control) gbogbo-aye, àti API data tí ó jẹ́ kí ohunkóhun app lè fipamọ́ àti gba data pada láti ibùdó ìpamọ́ kíkún (storage) tí ó bá ìlànà náà mu.

Ìmúlò Solid ní ojúṣe dá lórí ohun tí Berners-Lee ń ṣàpèjúwe gẹ́gẹ́ bí Data Wallets—àwọn ẹ̀yà ìpamọ́ tó dáàbò bo, tí ó lè ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú ara wọn (interoperable), tí ń jẹ́ kí data ẹni kọọkan wà ní ìṣọ̀kan lábẹ́ ìṣàkóso tirẹ̀, kì í ṣe kí ó tàn kaakiri nípasẹ̀ pátákó (platforms) alágbèéká. Ìdí tí ó fi ń gbé ìtàn yìí kalẹ̀ ni pé ìyapa data ń dín iye gidi rẹ̀ kù: nígbà tí a bá ya àwọn ìgbasilẹ ìlera, ìtàn ìṣúná, àti ìṣe àwùjọ ẹni kan sí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ iṣẹ́, àwọn ìbáṣepọ̀ tó wà láàárín àwọn ìpinnu data yẹn máa ń farasin. Ní ìtúmọ̀ rẹ̀, fífi wọn jọ sínú ààyè kan tí ẹni náà ń ṣàkóso ni ibi tí ìmọ̀lára pàtàkì (insight) tó ní ìtumọ̀ dié ṣeé ṣe.

AI, Àpẹẹrẹ Ìṣòwò Wẹ́ẹ̀bù, àti Charlie

Berners-Lee ti kópa ní kíkankíkan nínú ìbéèrè bí generative AI ṣe ń bá ìpìlẹ̀ ọrọ̀ ajé (economic foundations) wẹ́ẹ̀bù ṣe pàdé. Nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ ní FT Future of AI Summit ní Oṣù kọkànlá ọdún 2025, ó gbé ìbànújẹ dide pé bí àwọn awoṣe ede ńlá (large language models) ṣe ń darapọ̀ sí i, tí wọn sì ń ṣàkópọ̀ tí wọn ń gbé ìtàn jáde taara fún àwọn olùlo, àwọn ènìyàn díẹ̀ ni ń bẹ tí ń lọ sí àwọn ojúlé tó ń dá akoonu yẹn sílẹ̀. Níwọ̀n bí ìmúṣẹ ìṣòwò tó ń ṣàkóso wẹ́ẹ̀bù dá lórí ojú ojú ènìyàn (human eyeballs) tí ń mú owó ìpolówó wá, ayé tí AI ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alárin (intermediaries) tí ń jẹun akoonu ní àjọṣe fún àwọn olùlo dáradára ju kí ó tọ́ wọn sí orísun lọ, ń dá ìṣòro títóbi kan—gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ—tí ó nílò “ìrísí pẹ̀lú ohun mìíràn.”

Ó tún ti ṣàkíyèsí pé awoṣe ìpolówó tó wà lórí ìpolówó (ad-based) ní àwọn iye owó tirẹ̀. Ìpolówó tí a fojú kọ sí ẹni gíga lè jẹ́ kí àwọn olùlo ní ìmọ̀lára pé a ń tọ́jú wọn (surveilled), àti pé àwọn kan ti rẹ̀wẹ̀sì pẹ̀lú rẹ̀. Ìrúbọ (disruption) tí AI mú wá, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ń yí ìdúróṣinṣin padà, ń ṣí ìlẹ̀kun fún ìrònú tuntun nípa àwọn ìṣètò wọ̀nyẹn. Ìdíje tirẹ̀, Inrupt, ń dá ọja AI ìjíròrò kan tí a ń pè ní Charlie, tí ń fa láti inú data ti ara ẹni tí olùlo ti fipamọ́ sínú data wallet tí ó bá Solid mu, láti dá ìdáhùn tí a ṣe sí ẹni kọọkan (personalized responses) sílẹ̀, nígbà tí ó tún ń fi ìṣàkóso kedere fún àwọn olùlo lórí àwọn iṣẹ́ wo ni ó lè wọ̀lé sí alaye yẹn. Ọ̀nà yìí ń fi ìmọ̀ràn ìṣàkóso (design philosophy) tó dá lórí ìbámu hàn: AI tí ó ń lo data ti ara ẹni tó kún fún ìtàn lè wúlò jù, ṣùgbọ́n ó gbọ́dọ̀ jẹ́ pé ẹni tí data rẹ̀ jẹ́ ni ó ní agbára ìṣàkóso tó ní ìtumọ̀.

Èyí Fún Gbogbo Èni: Ìrántí (Memoir) àti Ìbámu Ìbòjú Tó ń Tẹ̀síwájú

Láìpẹ́ ní òpin ọdún 2025, Berners-Lee tẹ̀jáde ìrántí kan tí ó ní akọle This Is for Everyone, gbolohun kan tí ó ti dá sílẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìpinnu tí ó kópa nínú Opening Ceremony ti Olimpiiki London ọdún 2012. Àkọlé náà ń gbé ìlànà tí ó ti ń sọ nígbà gbogbo gẹ́gẹ́ bí ìdí tí wẹ́ẹ̀bù fi ń ru—pátákó tó jẹ́ pẹpẹ tí gbogbo ènìyàn lè wọlé sí fún ìmọ̀ àti ẹ̀dá (creativity), kì í ṣe amáyédẹrùn (infrastructure) tí a ṣe pẹ̀lú ìfẹ́ láti fa owó ìṣòwò (commercial extraction) tàbí ìṣọ̀kan agbára (power concentration). Ìwé náà ń bá a lọ nípa ìtẹ̀síwájú wẹ́ẹ̀bù, pẹ̀lú bí ó ṣe yà kúrò nínú ìpinnu ìpilẹ̀ yẹn, ó sì ń jiyàn fún ọ̀nà kan láti tún gba ìwàwí tó dá lórí ìjọba-olùpọ̀ (democratic) diẹ̀ sí i.

Ìtàn ìtẹ̀síwájú rẹ̀ ní gbangba ní àkókò yìí ti ń padà sí i léraléra sí akíyèsí pé àwọn ìṣòro wẹ́ẹ̀bù—ìṣọ̀kan pátákó (platform concentration), ìmú data lò láìtọ́ (data exploitation), àti ìparun ọrọ̀ ajé ìpolówó (ad economy) nípasẹ̀ ìdààmú AI—jẹ́ àwọn ìṣòro ìṣètò (design problems) gẹ́gẹ́ bí wọn ṣe jẹ́ ti ìlànà ìjọba (regulatory). Ilana Solid àti iṣẹ́ tí ó ṣe ní Inrupt jẹ́ ọ̀nà tí ó fẹ́ kí a fi dáhùn: àwọn ìlànà imọ̀ ẹrọ tí ń yí àwọn ìṣísẹ̀ ìfọwọ́ra (incentive structures) tó wà ní abẹ́lẹ̀ padà, kì í ṣe kí a gbẹkẹ̀ lé ìṣètò ìlànà (policy intervention) nìkan. Boya nípasẹ̀ iṣẹ́ ẹ̀kọ́ ní MIT àti Oxford, iṣẹ́ ìdàgbàsókè ìlànà ní W3C, tàbí ìgbìmọ̀ ìṣòwò nípasẹ̀ Inrupt, ìtẹ̀sí ìjiyàn yìí ti dúró ṣinṣin ní gbogbo ọdún tó ju mẹ́tàdínlógún (three decades) lọ nípa bí wẹ́ẹ̀bù ṣe ń ṣiṣẹ́ gangan.