Tim Berners-Lee

Projekti Solid dhe Sovraniteti i të Dhënave

Përtej punës së tij themelore mbi ueb-in, Berners-Lee ka kaluar një pjesë të konsiderueshme të karrierës së tij së fundme duke trajtuar atë që ai e sheh si një mangësi strukturore në mënyrën se si të dhënat personale trajtohen në internet. Përgjigjja e tij ndaj këtij problemi është protokolli Solid, një standard teknik me burim të hapur që ai e zhvilloi përmes Decentralized Information Group (DIG), të cilin e themeloi në MIT CSAIL. Solid sjell aftësi që nuk kanë qenë pjesë e specifikimit origjinal të ueb-it, duke përfshirë hyrjen globale të vetme (single sign-on), kontrollin universal të aksesit dhe një API të të dhënave që lejon çdo aplikacion të ruajë dhe të rikuperojë të dhëna nga çdo vend ruajtjeje i pajtueshëm.

Zbatimi praktik i Solid përqendrohet te ajo që Berners-Lee e përshkruan si Data Wallets — njësi ruajtjeje të sigurta dhe të ndërveprueshme që i mbajnë të dhënat e një personi të konsoliduara nën kontrollin e tij, në vend që të shpërndahen nëpër platforma pronësore. Argumenti i tij për këtë arkitekturë është se fragmentimi i të dhënave e shtyp vlerën e tyre reale: kur të dhënat shëndetësore, historia financiare dhe aktiviteti social i një personi janë të izoluara në shërbime të ndryshme, lidhjet mes këtyre pikave të të dhënave mbeten të padukshme. Bashkimi i tyre në një hapësirë të vetme të kontrolluar, sipas mënyrës së tij të të shpjeguarit, është aty ku bëhet i mundur depërtimi kuptimplotë.

AI, modeli i biznesit i Ueb-it dhe Charlie

Berners-Lee e ka trajtuar me seriozitet pyetjen se si inteligjenca artificiale gjeneruese ndërthuret me themelet ekonomike të ueb-it. Duke folur në FT Future of AI Summit në nëntor 2025, ai ngriti shqetësimin se ndërsa modelet e mëdha gjuhësore po sintetizojnë gjithnjë e më shumë dhe po u paraqesin informacion direkt përdoruesve, më pak njerëz vizitojnë faqet e internetit bazë që e prodhojnë atë përmbajtje. Meqë modeli dominues i biznesit i ueb-it varet nga “sytë” njerëzorë që sjellin të ardhura nga reklamat, një botë ku ndërmjetësit e AI konsumojnë përmbajtje në emër të përdoruesve, në vend që t’i drejtojnë ata te burimet, krijon një problem strukturor që, sipas fjalëve të tij, “duhet të zëvendësohet me diçka tjetër”.

Ai ka vënë re gjithashtu se modeli ekzistues i bazuar në reklama ka kosto edhe vetë. Reklamimi shumë i targetuar mund t’i bëjë përdoruesit të ndihen të survejuar dhe disa janë lodhur prej tij. Çrregullimi i sjellë nga AI, edhe pse destabilizues, hap një dritare për të rishikuar ato marrëveshje. Sipërmarrja e tij, Inrupt, po zhvillon një produkt të AI biseduese të quajtur Charlie, i cili nxjerr nga të dhënat personale të një përdoruesi të ruajtura në një data wallet të pajtueshme me Solid për të gjeneruar përgjigje të personalizuara, ndërkohë që u jep përdoruesve kontroll të qartë mbi cilat shërbime mund ta aksesojnë atë informacion. Qasja pasqyron një filozofi të qëndrueshme dizajni: AI që mbështetet në të dhëna të pasura personale mund të jetë më e dobishme, por vetëm nëse personi të cilit i përkasin ato të dhëna ruan agjenci kuptimplotë.

Kjo është për të gjithë: Memoir dhe Avokim i Vazhdimshëm

Në fund të vitit 2025, Berners-Lee publikoi një memoir me titull This Is for Everyone, një frazë që ai e kishte kontribuar fillimisht në Ceremoninë e Hapjes të Lojërave Olimpike të Londrës 2012. Titulli përmbledh parimin që ai e ka artikuluar vazhdimisht si qëllimin që e animon ueb-in — një platformë e aksesueshme universalisht për njohuri dhe krijimtari, jo një infrastrukturë e optimizuar për nxjerrje komerciale ose përqendrim pushteti. Libri trajton harkun e zhvillimit të ueb-it, duke përfshirë mënyrat se si ai është devijuar nga ajo synimësi fillestare, dhe argumenton për një rrugë drejt rikuperimit të karakterit më demokratik të tij.

Komenti i tij më i gjerë publik në këtë periudhë është kthyer vazhdimisht te tema se problemet e ueb-it — përqendrimi i platformave, shfrytëzimi i të dhënave, gërryerja e ekonomisë së reklamave nën presionin e AI — janë probleme dizajni po aq sa edhe çështje rregullatore. Protokolli Solid dhe puna në Inrupt përfaqësojnë mënyrën e tij të preferuar të reagimit: standarde teknike që ndryshojnë strukturat bazë të nxitjeve, në vend që të mbështeten vetëm te ndërhyrja përmes politikave. Pavarësisht nëse bëhet fjalë për punë akademike në MIT dhe Oxford, punën e zhvillimit të standardeve në W3C, apo shtytjen komerciale përmes Inrupt, ky fill argumentimi ka mbetur i qëndrueshëm përgjatë më shumë se tre dekadave angazhimi se si funksionon realisht ueb-i.