Tim Berners-Lee
Inventor of the World Wide Web, Founder of W3C, Co-founder & CTO of Inrupt
Themes
USir Timothy John Berners-Lee (OM, KBE, FRS, FRSA) yisayensi yekhompyutha yaseBritani owaseka iWorld Wide Web eCERN ngowe-1989, ephuhlisa iitekhnoloji ezisisiseko zeHTTP, HTML, neURIs. Ungumsunguli-mbambisene kunye ne-CTO yeInrupt, inkampani esebenzisa iqonga leSolid elivulelekileyo ukukhuthaza ukuzimela kwedatha kunye newebhu engaxhomekekanga kumbindi, kwaye usebenza njengeSisekelo (Founder) kunye noMlawuli oyiEmeritus weWorld Wide Web Consortium (W3C), ibhunga lamazwe ngamazwe lemigangatho awayelisekile ukuze alikhokele uphuhliso lwewebhu.
Ubanazo nezikhundla zemfundo njengeEmeritus 3Com Founders Professor of Engineering kwiMIT CSAIL, kunye neNjingalwazi kwiSebe leComputer Science kwiYunivesithi yaseOxford, kwaye ungumsunguli-mbambisene weOpen Data Institute. Ukuqatshelwa kwakhe kubandakanya iACM A.M. Turing Award (2017), iMillennium Technology Prize, kunye neQueen Elizabeth Prize for Engineering, phakathi kwamanye amawonga amaninzi.
Iprojekthi eSolid kunye noKongamela kweDatha
Ngaphandle komsebenzi wakhe wokuqala osisiseko kwiwebhu, uBerners-Lee uchithe inxalenye enkulu yomsebenzi wakhe wamva nje ejongana noko akubonayo njengempazamo yesakhiwo kwindlela idatha yomntu ephathwa ngayo kwi-intanethi. Impendulo yakhe kulo mba yiprothokholi yeSolid, umgangatho wobugcisa ovulekileyo (open-source) awuwulungeleyo nge-Decentralized Information Group (DIG), awayiseka eMIT CSAIL. I-Solid yazisa amandla angazange abe yinxalenye yenkcazo yokuqala yewebhu, kuquka i-single sign-on yehlabathi lonke, ulawulo lokufikelela jikelele, kunye ne-API yedatha evumela naluphi na usetyenziso ukuba lugcine luphinde lufumane idatha kuyo nayiphi na indawo yokugcina ehambelanayo.
Ukuphunyezwa okusebenzayo kweSolid kugxile koko uBerners-Lee akuchazayo njengeeData Wallets — iiyunithi zokugcina ezikhuselekileyo nezisebenzisanayo (interoperable) ezigcina idatha yomntu idityanisiwe phantsi kolawulo lwakhe kunokuba isasazeke kumaqonga obunikazi. Ingxoxo yakhe ngolu hlobo lwesakhiwo kukuba ukwahlulwa kwedatha kuyayicinezela ixabiso layo lokwenene: xa iirekhodi zempilo, imbali yezemali, kunye nemisebenzi yoluntu yomntu zihlukaniswe kwiinkonzo ezahlukeneyo, unxibelelwano phakathi kwala manqaku edatha luhlala lungabonakali. Ukuzidibanisa kwindawo enye elawulwa ngumntu, ngokucacisa kwakhe, kulapho kuvela khona ukuqonda okubalulekileyo.
I-AI, iModeli yeShishini yeWebhu, kunye noCharlie
U-Berners-Lee uye wazibandakanya ngokunzulu kumbuzo wokuba i-generative AI idibana njani neziseko zoqoqosho lwewebhu. Ethetha kwi-FT Future of AI Summit ngoNovemba 2025, waphakamisa inkxalabo yokuba njengoko iimodeli ezinkulu zolwimi ziqhubeka zidityanisa zize zibonise ulwazi ngokuthe ngqo kubasebenzisi, abantu abambalwa baya kutyelela iiwebhusayithi ezivelisa loo mxholo. Kuba imodeli yeshishini ephambili yewebhu ixhomekeke kwamehlo abantu anikezela ngengeniso yentengiso, ihlabathi apho abalamli be-AI besebenzisa umxholo egameni labasebenzisi endaweni yokubakhokelela kwimithombo, kudala ingxaki yesakhiwo, ngokwamazwi akhe, “ekufuneka itshintshwe ngenye into.”
Uye waphawula kwakhona ukuba imodeli ekhoyo esekelwe kwiintengiso inazo iindleko zayo. Intengiso ejoliswe kakhulu inokwenza abasebenzisi bazive ngathi bayajongwa, yaye abanye baye badinwa yiyo. Ukuphazamiseka okubangelwa yi-AI, nangona kungazinzisi, kuvula ithuba lokucinga kwakhona ngolu lungiselelo. I-venture yakhe, i-Inrupt, iphuhlisa imveliso ye-AI yencoko ebizwa ngokuba nguCharlie, etsala kwidatha yomntu egcinwe kwi-data wallet ehambelanayo neSolid ukuze ivelise iimpendulo ezenzelwe umntu, ngelixa inika abasebenzisi ulawulo olucacileyo lokuba zeziphi iinkonzo ezinokufikelela kuloo lwazi. Le ndlela ibonakalisa ifilosofi yoyilo eqhubekayo: i-AI ethi isebenzise idatha yomntu etyebileyo inokunceda ngakumbi, kodwa kuphela ukuba umntu idatha yakhe ihlala enolawulo oluneentsingiselo (meaningful agency).
Oku Kusemuntwini Wonke: I-Memoir kunye noKuxhasa Okuqhubekayo
Ekupheleni kuka-2025, uBerners-Lee wapapasha i-memoir enesihloko esithi This Is for Everyone, ibinzana awathi ekuqaleni walinceda ngalo kwi-Opening Ceremony yee-Olimpiki zaseLondon zika-2012. Isihloko sibamba umgaqo awathi ngokuqhubekayo wawuwuchaza njengenjongo evuselela iwebhu — iqonga elinokufikelelwa ngokubanzi lolwazi kunye nobuchule endaweni yesixhobo esilungiselelwe ukukhutshwa kwezorhwebo okanye ukugxininiswa kwamandla. Incwadi ijongana nomgca wophuhliso lwewebhu, kuquka neendlela ezithe zahlukana ngayo kule njongo yayiqala, ize ixhase indlela yokubuyisela ubuntu bayo obunobulungisa ngakumbi.
Uluvo lwakhe olubanzi esidlangalaleni ngeli xesha luye lwabuyela rhoqo kumxholo wokuba iingxaki zewebhu — ukugxininiswa kweqonga, ukusetyenziswa gwenxa kwedatha, kunye nokuncipha koqoqosho lwentengiso phantsi koxinzelelo lwe-AI — ziingxaki zoyilo kunokuba ibe ziingxaki zolawulo kuphela. Iprotocol yeSolid kunye nomsebenzi kwi-Inrupt zimele indlela yakhe ayithandayo yokuphendula: imilinganiselo yobugcisa etshintsha izakhiwo zenkuthazo ezisisiseko kunokuthembela kuphela kungenelelo lomgaqo-nkqubo. Nokuba kungomsebenzi wezifundo eMIT naseOxford, umsebenzi wokuphuhlisa imigangatho kwi-W3C, okanye ukutyhala kwezorhwebo nge-Inrupt, lo mgca wengxoxo uye wahlala ungaguquki ngaphezulu kweminyaka engaphezu kwamashumi amathathu yokuzibandakanya ekubeni iwebhu isebenza njani ngokwenene.