Hong Kong University of Science and Technology

Lãnh đạo AI tại HKUST

Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông đã định vị mình như một trung tâm nghiên cứu trí tuệ nhân tạo thông qua các trung tâm chuyên biệt và định hướng lãnh đạo chiến lược. Những nỗ lực này thể hiện cam kết thúc đẩy AI vượt ra khỏi các ứng dụng thông thường, tập trung vào khám phá khoa học và hợp tác liên ngành.

Một trong những sáng kiến nổi bật của trường là Trung tâm AI vì Khám phá Khoa học (Center for AI for Scientific Discoveries), quy tụ các nhà nghiên cứu từ nhiều lĩnh vực như khoa học sự sống, hóa học, vật lý và nghiên cứu môi trường. Trung tâm hướng tới việc đẩy nhanh các đột phá bằng cách ứng dụng AI để giải quyết những thách thức khoa học phức tạp, tạo ra một môi trường hợp tác nơi các hiểu biết dựa trên dữ liệu có thể định hình lại ranh giới của nghiên cứu truyền thống.

Thực thể quan trọng khác là Trung tâm Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo (Center for Artificial Intelligence Research - CAiRE), được thành lập vào năm 2018 với tư cách là trung tâm đầu tiên thuộc loại hình này trong số các trường đại học địa phương. CAiRE hoạt động trên cả bốn trường của HKUST, giải quyết các khía cạnh công nghệ, xã hội và đạo đức của AI. Các hoạt động của trung tâm trải rộng trên học máy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và đạo đức AI, với trọng tâm là tác động trong thế giới thực.

Trung tâm đã tổ chức nhiều sự kiện quy mô lớn, như hội thảo “AI New Horizons 2023”, với sự tham gia của các diễn giả như Yann LeCun, người đoạt Giải Turing và là Giám đốc Khoa học AI của Meta. Những cuộc gặp gỡ này tạo điều kiện cho đối thoại giữa học thuật và doanh nghiệp, thu hẹp khoảng cách trong phát triển và ứng dụng AI.

Thúc đẩy Đổi mới Thông qua Lãnh đạo

Giáo sư Yike Guo, Phó Hiệu trưởng (Provost) của HKUST từ năm 2022, đóng vai trò then chốt trong việc định hình chương trình AI của trường. Là một nhà khoa học máy tính được đào tạo bài bản, Guo đồng thời giữ các vị trí Giáo sư Chủ tịch (Chair Professor) tại Khoa Khoa học Máy tính và Kỹ thuật (Departments of Computer Science and Engineering) và Khoa Kỹ thuật Điện và Máy tính (Electronic and Computer Engineering). Hướng nghiên cứu của ông tập trung vào học máy và khai phá dữ liệu, với ứng dụng trong sinh học, y tế và tài chính.

Sự lãnh đạo của Guo mở rộng ra ngoài HKUST. Từ năm 2024, ông đảm nhiệm vai trò Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển AI tạo sinh Hồng Kông (Hong Kong Generative AI Research and Development Center - HKGAI), một sáng kiến do chính phủ hậu thuẫn trong khuôn khổ chương trình InnoHK. Kinh nghiệm trước đó của ông bao gồm việc sáng lập Viện Khoa học Dữ liệu tại Imperial College London và giữ chức Phó Chủ tịch phụ trách Nghiên cứu và Phát triển tại Hong Kong Baptist University, nơi ông thành lập các phòng thí nghiệm nghiên cứu đa ngành.

Nền tảng học thuật của ông gồm bằng PhD từ Imperial College London và bằng danh dự hạng nhất từ Tsinghua University. Guo là thành viên của Royal Academy of Engineering, Academia Europaea và Hong Kong Academy of Engineering Sciences, cùng nhiều danh hiệu khác.

Viện Nghiên cứu Robot Cheng Kar-Shun (Cheng Kar-Shun Robotics Institute - CKSRI) tại HKUST đóng vai trò là một nền tảng đa ngành cho nghiên cứu robot, đào tạo và hợp tác với ngành công nghiệp. Được thành lập vào năm 2015 và đổi tên vào năm 2021 sau một khoản tài trợ lớn, viện tập trung vào các hệ thống tự chủ, tích hợp những tiến bộ trong cảm biến, học máy và khoa học thần kinh.

Các lĩnh vực nghiên cứu trọng điểm bao gồm bay tự chủ, trong đó viện hợp tác với các nhà lãnh đạo công nghệ trong ngành như DJI để thúc đẩy công nghệ máy bay không người lái (UAV). Một trọng tâm khác là xây dựng thông minh, kết hợp UAV với mô hình hóa thông tin công trình (BIM) nhằm nâng cao hiệu quả và giảm chi phí. Viện cũng nghiên cứu sản xuất thông minh, hướng tới tự động hóa các quy trình lắp ráp và kiểm thử vốn trước đây phụ thuộc nhiều vào lao động con người.

Robot biển là một lĩnh vực nghiên cứu tích cực khác, với các dự án giải quyết thách thức trong điều hướng dưới nước và mạng lưới cảm biến. Công việc của CKSRI còn mở rộng sang hoạt động khởi nghiệp, hỗ trợ các startup và các sáng kiến chuyển giao tri thức để chuyển nghiên cứu thành ứng dụng thương mại.

Hợp tác Liên ngành và Tác động

Các sáng kiến về AI và robot của HKUST nhấn mạnh sự tham gia liên ngành. Chẳng hạn, Trung tâm AI vì Khám phá Khoa học quy tụ các nhà nghiên cứu từ nhiều lĩnh vực khác nhau để khai thác tiềm năng của AI trong việc giải quyết các thách thức toàn cầu, từ chăm sóc sức khỏe đến bền vững môi trường. Cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược tổng thể của trường là thúc đẩy đổi mới thông qua hợp tác.

Việc thành lập CAiRE phản ánh tinh thần tương tự, với trung tâm đóng vai trò như một đầu mối cho nghiên cứu AI trên các trường thành viên của HKUST. Các dự án của trung tâm thường có sự hợp tác với doanh nghiệp, như liên kết với Alibaba, Baidu và Goldman Sachs, nhằm đảm bảo nghiên cứu bám sát nhu cầu thực tiễn.

Trọng tâm của trường vào AI và robot cũng góp phần tạo nên hệ sinh thái khởi nghiệp của mình. Hơn 1.900 startup đã ra đời từ HKUST, trong đó mười startup đạt trạng thái kỳ lân (unicorn). Những doanh nghiệp này trải rộng trên các lĩnh vực như fintech, công nghệ sinh học và sản xuất thông minh, cho thấy các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu của trường.

Thông qua các trung tâm, vai trò lãnh đạo và mối liên kết với ngành công nghiệp, HKUST tiếp tục mở rộng ranh giới của AI và robot, cân bằng giữa tiến bộ công nghệ với các cân nhắc về đạo đức và lợi ích cho xã hội.