Bulgarian Academy of Science
Type Laborator kërkimor
Bullgari 1869 201-1,000 persona 
Themes
Akademia Bullgare e Shkencave (BAS) është akademia kombëtare e Bullgarisë, e themeluar në vitin 1869, dhe shërben si një institucion kryesor kërkimor me një fokus të fortë te AI dhe shkenca kompjuterike. Ajo mbikëqyr disa institute kërkimore, përfshirë Institutin për Shkencën Kompjuterike, Inteligjencën Artificiale dhe Teknologjinë (INSAIT), i krijuar në vitin 2022 për të çuar përpara punën në nivelin më të avancuar në mësimin e makinerive, robotikë dhe llogaritjen kuantike.
BAS mbështet kërkimin përmes financimit nga qeveria, donacioneve private dhe partneriteteve me kompani, duke bashkëpunuar me institucione si ETH Zurich, EPFL, Google dhe MIT. Njësia e saj, INSAIT, ka fituar njohje për kontributet në kërkimin mbi AI, me punime të pranuara në konferenca të nivelit të lartë si ICLR, NeurIPS dhe CVPR, si dhe me renditje mes qendrave kryesore të kërkimit mbi AI në Evropën Lindore.
Akademia ofron gjithashtu programe arsimore, përfshirë diploma bachelor dhe praktika verore kërkimore, të dizajnuara për të nxitur talentin në AI dhe teknologji të thellë.
Qendra e Kërkimit për AI e Bullgarisë
Akademia Bullgare e Shkencave (BAS) është pozicionuar si udhëheqëse rajonale në inteligjencën artificiale përmes investimeve strategjike dhe partneriteteve. Instituti i saj për Shkencën Kompjuterike, Inteligjencën Artificiale dhe Teknologjinë (INSAIT) shërben si mjeti kryesor për këtë fokus, duke ndërthurur kërkimin akademik me bashkëpunimin me industrinë.
INSAIT u themelua në vitin 2022 me mbështetjen e qeverisë bullgare, donatorëve privatë dhe kompanive ndërkombëtare të teknologjisë. Instituti funksionon nën një model qeverisjeje që përfshin mbikëqyrje nga institucione si ETH Zurich dhe EPFL, duke siguruar përputhje me standardet globale të kërkimit.
Zbulime të Reja në Kërkime
Puna e INSAIT shtrihet në disa fusha brenda AI-së, me kontribute të spikatura në shkencën teorike të kompjuterit dhe në mësimin e makinerive të aplikuar. Në vitin 2026, instituti kishte pesë punime të pranuara në ACM Symposium on Theory of Computing (STOC), një konferencë referuese në këtë fushë.
Projekte të tjera kryesore përfshijnë:
- DiffSim Trinity, një kornizë simulimi e diferencueshme për drejtimin autonom
- StateSpaceDiffuser, një përparim në gjenerimin e AI për video
- Dataset-i më i madh i hapur 3D në botë për sisteme të AI-së të ndërgjegjshme për gjuhën
- Nëse një platformë e fuqizuar nga AI për auditimet e prokurimit publik, e zhvilluar me Zyrën Kombëtare të Auditimit të Bullgarisë
Këto projekte pasqyrojnë një ekuilibër mes kërkimit themelor dhe aplikimeve praktike. Renditja e institutit si qendra e 13-të kryesore e kërkimit për AI në Evropë në vitin 2025, duke lënë pas institucione si Oxford dhe Berlin, vjen nga ky fokus i dyfishtë.
Arsimimi dhe Zhvillimi i Talenteve
BAS ka zgjeruar ofertat e saj arsimore për t’iu përgjigjur kërkesës në rritje për ekspertizë në AI. Programi SURF i INSAIT ofron praktikë verore kërkimore për studentët e nivelit universitar, ndërsa iniciativa EXPLORER nisi në vitin 2025 një program bachelor në AI dhe deep tech.
Programi EXPLORER mori mbi 1 milion BGN në donacione, duke mundësuar krijimin e një kurrikule që integron themelet teorike me projekte praktike në industri. Kjo qasje synon të mbajë talentin vendas, ndërkohë që tërheq studentë ndërkombëtarë në ekosistemin kërkimor të Bullgarisë.
Partneritetet me korporatat luajnë një rol të rëndësishëm në këto programe. Google i akordoi INSAIT 500,000 dollarë në vitin 2026, duke mbështetur si nismat kërkimore ashtu edhe bursa për studentët. Këto bashkëpunime u ofrojnë studentëve ekspozim ndaj sfidave reale dhe rrugëve të mundshme të karrierës.
Nisma më të Gjera Shkencore
Edhe pse AI mbetet prioritet, BAS ruan aktivitetet e kërkimit në fusha të ndryshme shkencore. Akademia ka 42 njësi kërkimore, që mbulojnë shkencat natyrore, inxhinierinë dhe shkencat shoqërore, me projekte të fundit që përfshijnë:
- Ndërtimi i një infrastrukture të komunikimit kuantik ndërkufitar mes Bullgarisë dhe Rumanisë
- Zhvillimi i strategjisë kombëtare të AI të Bullgarisë deri në vitin 2030
- Kërkime në mikrobiologji në Institutin Stephan Angeloff, duke kremtuar 79-vjetorin e tij në vitin 2026
Akademia angazhohet gjithashtu në përpjekje për ruajtjen kulturore, si promovimi i alfabetit cirilik dhe organizimi i ngjarjeve përkujtimore për shkencëtarët bullgarë. Këto veprimtari pasqyrojnë rolin e dyfishtë të BAS-it si institucion kërkimor dhe si kujdestar i trashëgimisë kombëtare.
Bashkëpunimi ndërkombëtar mbetet qendror në veprimtarinë e BAS-it. Akademia mban marrëveshje dypalëshe me organizata në 45 vende dhe merr pjesë në nisma me UNESCO-n dhe Organizatën Botërore Meteorologjike. Këto partneritete lehtësojnë shkëmbimin e njohurive dhe projektet e përbashkëta kërkimore nëpër disiplina.